Noot van Niels Kolste in NTFR 2025/2048
Samenvatting
De Belastingdienst blijft de systemen Informatiesjabloon en Klantbeeld Toezicht Applicatie (KTA) nog even gebruiken. De Belastingdienst heeft op 16 oktober 2025 plannen van aanpak voor deze uitfasering bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) ingediend. Het plan van aanpak beschrijft dat op diverse onderdelen mitigerende maatregelen zijn genomen. Rekening houdend met de volle IT-portfolio is volledige vervanging door Inzicht naar verwachting in 2028 gerealiseerd. Eind 2027 is circa 80% van de huidige KTA-gebruikers overgestapt naar de applicatie Inzicht en resteren circa 2.000 gebruikers die in 2028 de overstap maken.
Met betrekking tot het plan voor uitfasering van Informatiesjabloon, geeft de AP aan zich te kunnen vinden in de planning voor het uitfaseren van Informatiesjabloon voor zover het binnen de Belastingdienst wordt gebruikt; de planning hiervoor is om Informatiesjabloon vanaf medio 2027 niet meer te gebruiken. Voor het uitfaseren van Informatiesjabloon voor zover het de externe gegevensverstrekking (op basis van wet- en regelgeving en convenanten aan andere overheden en samenwerkingsverbanden) betreft, gaat de planning uit van eind 2027. De AP verzoekt de Belastingdienst om na te gaan of deze termijn kan worden verkort.
De drie overige systemen die nu nog in gebruik zijn bij de Belastingdienst, te weten GRUFF, Inforay Selectie Module OB (SMOB) en Invorderings Hulp Programma (IHP) worden in 2026 uitgefaseerd. In de tussentijd worden mitigerende maatregelen genomen voor GRUFF en IHP om de persoonsgegevens in deze systemen beter te beschermen.
Monitor Fiscaal Dienstverleners
Voor het handhaven en het bijbehorende toezichtsproces op Fiscaal Dienstverleners (FD) gebruikt de Belastingdienst de FD-monitor. In het Schriftelijk Overleg over het RAM-rapport dat op 26 mei 2025 is vastgesteld, is gemeld dat de FD-monitor nog niet volledig aantoonbaar voldoet aan de wettelijke vereisten. Omdat nog niet aan die eisen wordt voldaan, is de beheersmaatregel genomen om de FD-monitor tot nader order niet te gebruiken voor de aanpak (handhaving en toezicht) van niet-compliante Fiscaal Dienstverleners. De FD-monitor wordt nog steeds gebruikt voor dienstverlenende activiteiten, zijnde gesprekken door accountmanagers en relatiebeheerders met FD-kantoren. De FD-monitor kan mogelijk in het vierde kwartaal van 2026 weer volledig ingezet worden in de handhaving.
Algoritmeregister
In 2025 zal de Belastingdienst van alle algoritmen met een hoge impact, die voldoen aan de publicatiecriteria, beschrijvingen publiceren in het algoritmeregister van zowel de Nederlandse overheid, als van de Belastingdienst zelf. Voor alle nieuw te ontwikkelen c.q. in te zetten algoritmen – die beantwoorden aan de publicatiecriteria – is een proces ingericht, teneinde deze algoritmen beschreven te krijgen en de beschrijvingen te publiceren in het algoritmeregister.
Noot
De titel van de brief van de staatssecretaris is enigszins misleidend. De brief lijkt te zien op vragen met betrekking tot het in al 2018 uitgeschakelde Risco Analyse Model (RAM)-systeem van de Belastingdienst. De staatssecretaris gaat in deze brief echter ook in op andere zaken, waaronder de nog wel in gebruik zijnde systemen Informatiesjabloon en KTA.
Voor deze systemen heeft de AP de Belastingdienst verzocht om voor 15 oktober 2025 met een plan te komen om deze systemen uit te faseren (zie in dit verband ook NTFR 2025/1334). De Belastingdienst heeft op 16 oktober 2025 kort gezegd gesteld dat de systemen pas eind 2027 (KTA) en zelfs 2028 (Informatiesjabloon) volledig kunnen worden uitgefaseerd. Hierop heeft de AP op 17 november 2025 wederom in een zeer kritische brief gereageerd, waarbij de afdronk is dat de AP vindt dat deze termijnen wel erg ruim zijn. Wat hierbij naar mijn mening wel in het oog dient te worden gehouden, is dat de Belastingdienst wel de mogelijkheden zal moeten hebben en houden om effectief toezicht te houden en burgers actief te informeren, waarbij ik voor een uitgebreidere toelichting volsta met een verwijzing naar mijn noot in NTFR 2025/1334.
Een opvallend punt is dat de AP aangeeft de brief op 4 december 2025 te gaan publiceren op de website. Verder geeft de staatsecretaris aan dat hij na het kerstreces nog een aanvullende beantwoording met betrekking tot vragen over het RAM zal publiceren. Dit in combinatie met de titel van de brief geeft mij enigszins het gevoel dat de brief van 3 december 2025 door de staatssecretaris is gebruikt om relatief low profile te kunnen reageren op de brief van de AP.
Een punt waarop ik tot slot nog wil ingaan, is de uitlating van de staatssecretaris over de Monitor Fiscaal Dienstverleners. De staatsecretaris geeft aan dat deze momenteel alleen wordt gebruikt voor dienstverlenende activiteiten met betrekking tot fiscaal dienstverleners. De verwachting is dat in het vierde kwartaal van 2026 de FD-monitor weer voldoet aan de wettelijke vereisten en weer kan worden gebruikt voor handhaving en toezicht. Mij lijkt het ook op dit punt wenselijk dat de Belastingdienst hier weer de juiste gereedschappen heeft om te kunnen overgaan tot handhaving en toezicht.
